Rwa szyjna - co to jest i skąd się bierze?

Ból szyi sięgający aż do barku i ramienia to obok rwy kulszowej jedna z najczęstszych przyczyn szukania pomocy lekarskiej. Pojawia się, gdy dochodzi do ucisku krążka międzykręgowego na korzenie nerwowe. Ból szyjno-ramienny określany jako rwa szyjna, barkowa lub ramienna dotyka osoby w każdym wieku [1]. Zobacz, jak rozpoznać ten stan oraz dowiedz się, skąd się bierze i jak sobie z nim radzić.

Spis treści:

• Czym jest rwa szyjna (barkowa, radikulopatia szyjna)?
• Skąd się bierze ból szyjno-ramienny?
• Jakie obszary atakuje rwa szyjna?
• Jakie są objawy rwy w szyi i barku?
• Jak przebiega diagnostyka rwy szyjnej?
• Jakie są metody leczenia przy rwie szyjno-barkowej?

Czym jest rwa szyjna (barkowa, radikulopatia szyjna)?

Rwa szyjna znana częściej pod innymi pojęciami, np. rwa barkowa, rwa ramienna lub radikulopatia szyjna to złożona choroba charakteryzująca się bólem i dyskomfortem promieniującym z odcinka szyjnego kręgosłupa (szyi) do barków, ramion i dłoni [2]. Jest to korzeniowy zespół bólowy związany z dysfunkcją korzeni nerwowych szyjnego odcinka kręgosłupa. Często oprócz bólu towarzyszą jej zaburzenia czucia, drętwienie i problemy z wykonywaniem ruchów szyją, obręczą barkową i kończynami górnymi [1].

Skąd się bierze ból szyjno-ramienny?

Najczęstszymi przyczynami rwącego bólu szyi promieniującego do ramienia są nadmierne napięcia mięśni szyi [2], przepuklina krążka międzykręgowego i zwężenie kanału szyjnego w wyniku zmian zwyrodnieniowych wyrośli kostnych. To one powodują ucisk na nerwy odcinka kręgosłupa szyjnego, co skutkuje pojawieniem się bólu szyi oraz bólu promieniującego wzdłuż obszaru zaopatrywania danego nerwu [1].

Do rzadszych przyczyn rwy atakującej odcinek szyjny i promieniującej do barku należą nowotwory, stan zapalne okolicznych tkanek lub nerwu [2], przewlekłe lub ostre przeciążenia kręgosłupa oraz urazy lub wady wrodzone [1].

Jakie obszary atakuje rwa szyjna?

To, jaki obszar zajmie rwa szyjna i gdzie pojawi się ból, zależy od lokalizacji uszkodzenia korzeni szyjnych i zmniejszenia wielkości otworu międzykręgowego [1]:

• korzeń C4, kręgi C3-C4 – dolna część szyi, mięsień czworoboczny;
• korzeń C5, kręgi C4-C5 – szyja, bark, przednia powierzchnia ramienia;
• korzeń C6, kręgi C5-C6 – szyja, boczna powierzchnia ramienia i przedramienia, kciuk;
• korzeń C7, kręgi C6-C7 – szyja, tylna powierzchnia ramienia, grzbietowo-boczna część przedramienia, palec II i III;
• korzeń C8, kręgi C7-C8 – szyja, wewnętrzna powierzchnia ramienia, przyśrodkowa część przedramienia, palce IV i V;
• korzeń Th1, kręgi C8-Th1 – część przedramienia unerwiana przez nerw łokciowy.

Schorzenie najczęściej dotyczy odcinka unerwianego przez korzenie od C5 do C7, ponieważ jest on najbardziej obciążony podczas wykonywania ruchów i narażony na przeciążenia [2].

Jakie są objawy rwy w szyi i barku?

Główny objaw rwy barkowej, czy też szyjnej to ból korzeniowy, który ma zwykle ostry, przenikliwy charakter i najczęściej pojawia się nagle, często rano po przebudzeniu. Zazwyczaj jest jednostronny i promieniuje wzdłuż zajętego nerwu – od szyi i karku przez bark do kończyny górnej. Niekiedy obejmuje także okolicę międzyłopatkową, łopatkę oraz przednią część klatki piersiowej [1,2].

Dolegliwości bólowe często współistnieją z objawami neurologicznymi. Mogą wystąpić parestezje (mrowienie, pieczenie), zaburzenia czucia lub osłabienie siły mięśniowej. W niektórych przypadkach dominują zaburzenia czuciowe lub ruchowe nawet bez silnego bólu szyi, lub ramienia. Objawy mogą nasilać się przy ruchach szyi, zwłaszcza jej prostowaniu i rotacji (objaw Spurlinga), a także podczas kaszlu lub przyspieszonego oddychania torem żebrowym. W efekcie dochodzi do niemożności wykonywania prawidłowych ruchów i upośledzenia funkcji motorycznych [1,2].

Jak przebiega diagnostyka rwy szyjnej?

Rozpoznanie rwy w szyi rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu lekarskiego, podczas którego specjalista ocenia [1]:

• charakter bólu;
• jego lokalizację;
• czas trwania;
• czynniki nasilające i łagodzące dolegliwości.

Istotne jest także ustalenie, w jakich okolicznościach pojawiły się objawy i czy zmieniają się one w czasie [1].

Kolejnym etapem jest badanie fizykalne, które obejmuje ocenę postawy ciała, zakresu ruchów szyi oraz obecności zaburzeń neurologicznych, np. osłabienia siły mięśniowej, zaburzenia czucia lub zmniejszenia odruchów. Lekarz sprawdza również, w jakich pozycjach ból się nasila, a w jakich ustępuje [1,2]. Charakterystyczne mogą być oznaki wskazujące na podrażnienie korzeni nerwowych, np. dodatni objaw Bikelesa, czyli ból podczas prostowania zgiętego przedramienia, wcześniej podniesionej i odwiedzionej kończyny górnej oraz odczuwanie wzmożonego napięcie mięśni szyi [2].

W przypadku nasilenia objawów wykorzystuje się badania obrazowe, przede wszystkim RTG odcinka szyjnego kręgosłupa, a w razie potrzeby także bardziej zaawansowaną diagnostykę. Są to przede wszystkim badania neurofizjologiczne, np. elektromiografia (EMG) lub elektroneurografia (ENG), które pomagają potwierdzić uszkodzenie korzeni nerwowych oraz wykluczyć inne schorzenia o podobnych dolegliwościach [1].

Jakie są metody leczenia przy rwie szyjno-barkowej?

Leczenie rwy barkowej, czy też radikulopatii szyjnej koncentruje się głównie na opanowaniu bólu i stanu zapalnego. W tym celu stosuje się miejscowe chłodzenie bolesnego obszaru, leki przeciwbólowe i przeciwzapalne z grupy NLPZ [1].

W leczeniu rwy szyjno-barkowej wykorzystuje się także metody odciążające kręgosłup szyjny oraz zaleca się unikanie pozycji, które nasilają objawy i podejmowanie działań wspierających powrót do sprawności. U części pacjentów pomocne jest czasowe noszenie półsztywnego kołnierza szyjnego oraz ograniczenie aktywności, co pozwala zmniejszyć dolegliwości bólowe w obrębie szyi i ramienia [3].

Istotną rolę odgrywa także fizjoterapia, obejmująca odpowiednio dobrane ćwiczenia na rwę barkową wykonywane pod okiem specjalisty oraz samodzielnie w domu. Regularna rehabilitacja sprzyja redukcji bólu, poprawie ruchomości i przyspiesza powrót do codziennego funkcjonowania [3].

Najczęściej zadawane pytania:

1. Czym jest objaw Bikelesa?

Dodatni objaw Bikelesa oznacza ból podczas prostowania zgiętego przedramienia, wcześniej podniesionej i odwiedzionej kończyny górnej [2].

2. Kiedy wykonuje się operację na rwę?

Jeśli po 6-8 tygodniach postępowania nieoperacyjnego stan pacjenta się nie poprawia i postępowanie zachowawcze zawodzi, konieczne może okazać się leczenie operacyjne.

3. Kiedy zgłosić się z rwą szyjną do lekarza?

Jeśli ból przy rwie jest bardzo silny i nie ustępuje nawet po niesteroidowych lekach przeciwzapalnych lub towarzyszą mu objawy neurologiczne, np. drętwienie ręki, trzeba niezwłocznie udać się na wizytę do lekarza.

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty, w przypadku problemów ze zdrowiem, należy skontaktować się z lekarzem.

Bibliografia:

1. Łukaszewska M. i in., Radikulopatia szyjna, Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu 1 (38): 2014, s. 39-42.
2. Radlak K., Rwa barkowa (rwa ramienna), Portal Fizjoterapeuty, 2014, witryna internetowa: https://fizjoterapeuty.pl/urazy/rwa-barkowa-rwa-ramienna.html (dostęp: 09.04.2026).
3. Gacoń J. in., Kołnierz szyjny czy fizjoterapia w radikulopatii szyjnej?, Medycyna praktyczna dla lekarzy, 2010, witryna internetowa: https://www.mp.pl/artykuly/51505,kolnierz-szyjny-czy-fizjoterapia-w-radikulopatii-szyjnej (dostęp: 09.04.2026).