Ból kolana występuje u blisko 25% osób dorosłych, powodując ograniczenie czynności stawu, zdolności poruszania się oraz pogorszenie jakości życia.
Jakie są najczęstsze przyczyny wywołujące ból kolana?
  • urazy: stłuczenia, skręcenia, zwichnięcia, stawu kolanowego (rzepki), zwłaszcza u biegaczy i osób aktywnych fizycznie
  • choroby zapalne np. reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów
  • zmiany zwyrodnieniowe stawów (choroba zwyrodnieniowa stawów)
  • deformacje np. koślawość, szpotawość
Sprzyjają powstawaniu dolegliwości bólowych stawów kolanowych:
  • nadwaga i otyłość
  • brak ćwiczeń fizycznych i aktywności ruchowej (tzw. siedzący tryb życia)
  • przebyte urazy
Bóle stawów kolanowych u dzieci i osób młodych są często związane z urazami np. sportowymi, ale mogą być również spowodowane chorobami zapalnymi, zwłaszcza, gdy bólowi towarzyszy obrzęk i wysięk w stawie.
U osób starszych najczęstszą przyczyną bólu kolan są zmiany zwyrodnieniowe (choroba zwyrodnieniowa stawów).
Na chorobę zwyrodnieniową stawów i reumatoidalne zapalenie stawów chorują częściej kobiety, natomiast zesztywniające zapalenie stawów częściej dotyczy młodych mężczyzn. Ból spowodowany chorobą zwyrodnieniową stawów dotyczy ok. 60% mężczyzn i 70% kobiet w wieku 65 lat i jego częstość występowania rośnie wraz z wiekiem. U osób z nadwaga i otyłością, bóle stawów najczęściej są spowodowane chorobą zwyrodnieniową stawów.
Warto zwrócić uwagę na charakter bólu, jego nasilenie i czas występowania w ciągu doby. W zapalnych chorobach reumatycznych ból nasila się w spoczynku (w nocy i rano) i jest powiązany ze sztywnością poranną stawów, natomiast w chorobie zwyrodnieniowej stawów ból występuje w ciągu dnia, po przesileniu.
W przypadku choroby zwyrodnieniowej stawów, ból kolan nasila się przy chodzeniu (szczególnie po schodach) i przy staniu. Dodatkowo, może wystąpić uczucie niestabilności stawu i uczucie sztywności po zasiedzeniu się czy po wstaniu z łóżka, które jednak jest krótkotrwałe i mija po rozchodzeniu się.
Widocznym objawem jest poszerzenie obrysu stawu, co jednak nie oznacza wysięku w stawie. Typowe jest występowanie trzeszczeń w stawie i ograniczenia ruchomości.
W leczeniu bólów kolan stosuje się:
  • ćwiczenia domowe
  • rehabilitację
  • redukcję masy ciała (w przypadku otyłości)
  • chodzenie w odpowiednich butach (z podeszwą eliminującą mikrowstrząsy podłoża)
  • ortezy i stabilizatory stawu kolanowego
  • laski lub kule (w celu odciążenia chorego stawu)
  • farmakoterapię (najczęściej niesterydowe leki przeciwzapalne stosowane miejscowo i/lub doustnie oraz leki przeciwbólowe)
Zapobieganie bólowi kolan jest możliwe!
  • obieraj odpowiednio obuwie (z miękką podeszwą)
  • nie używaj butów na wysokim obcasie (> 4,5 cm)
  • dbaj o prawidłową masę ciała
  • bądź aktywny, pływaj, jeździj na rowerze – ruszaj się ile tylko możesz!
  • bardzo przydatny może być domowy rowerek stacjonarny
  • unikaj dźwigania dużych ciężarów
  • nie zginaj kolana w ekstremalnych zakresach np. nie siadaj na piętach
  • stosuj ortezy, stabilizatory stawu lub laskę co odciąży chory staw kolanowy
  • uczęszczaj na rehabilitację ruchową i ćwicz w domu
Bólu kolan nie należy bagatelizować. Szczególnie jeżeli trwa on długo, należy zgłosić się do lekarza.
Opracowano na podstawie:
  1. Jones B.Q., et al., Nonsurgical Management of Knee Pain in Adults, Am Fam Physician. 2015;92(10):875-883, https://www.mp.pl/medycynarodzinna/artykuly/147694,postepowanie-zachowawcze-u-doroslych-pacjentow-z-bolem-kolana (dostęp 12.07.2019)
  2. Stanisławska-Biernat E., Bóle stawów kolanowych w różnych chorobach. Postepowanie lecznicze i rehabilitacyjne., https://www.spartanska.pl/wp-content/uploads/userfiles/Spotkania_czwartkowe/blestawwkolanowychwrnychchorobach.pdf (dostęp 12.07.2019)
  3. https://www.mobilemed.pl/kolana-profilaktyka/ (dostęp 12.07.2019)